Το πρωινό της 1ης Σεπτεμβρίου 1911 η Αθήνα και ο Πειραιάς ξύπνησαν με το βλέμμα στραμμένο προς τη θάλασσα. Κάπου στον ορίζοντα ερχόταν ο «Γεώργιος Αβέρωφ».
Το ΕΜΠΡΟΣ ανήγγελλε από την πρώτη του σελίδα τον «σημερινόν κατάπλουν του “Αβέρωφ” εις Φάληρον» και χαρακτήριζε την άφιξή του «ευφρόσυνον γεγονός μιας ωραίας ημέρας».
Από νωρίς ο κόσμος άρχισε να κατεβαίνει προς το Φάληρο. Με τον ηλεκτρικό, με τα τραμ, με άμαξες, με κάρα, με ποδήλατα, ακόμη και με τα πόδια μέσα στη μεσημεριανή ζέστη. Στην Καστέλλα γέμισαν οι πλαγιές, οι ταράτσες και τα μπαλκόνια. Άνθρωποι κάθε ηλικίας αναζητούσαν ένα σημείο από όπου θα μπορούσαν να δουν τη θάλασσα.
Περίμεναν ένα πλοίο.
Στη θάλασσα η Μοίρα είχε ήδη κινηθεί για να το συναντήσει. Τα πολεμικά πλοία θα έμπαιναν μαζί στο Φάληρο και ο «Αβέρωφ» θα βρισκόταν επικεφαλής.
Κάποια στιγμή οι πρώτες σιλουέτες άρχισαν να διακρίνονται στον ορίζοντα. Πρώτα τα τορπιλοβόλα. Ύστερα τα «Ύδρα», «Σπέτσαι» και «Ψαρά». Ανάμεσά τους πρόβαλε, επιβλητικός, ο «Γεώργιος Αβέρωφ».
Και τότε ακούστηκε από το πλήθος μια φράση απλή, αυθόρμητη, ανθρώπινη, που η εφημερίδα κράτησε για εμάς μέχρι σήμερα.
«Νάτος! Νάτος!»
Οι σειρήνες των ατμοπλοίων άρχισαν να σφυρίζουν. Οι κανονιοβολισμοί αντήχησαν στον Σαρωνικό. Η μπάντα του Ναυτικού παιάνιζε τον Εθνικό Ύμνο. Οι σημαίες κυμάτιζαν και ο κόσμος επευφημούσε.
Στις τέσσερις το απόγευμα ο «Αβέρωφ» έριξε άγκυρα στην καθορισμένη θέση, πεντακόσια μέτρα από την αποβάθρα του Νέου Φαλήρου.
Γύρω του συγκεντρώθηκαν εκατοντάδες λέμβοι και ατμάκατοι γεμάτες κόσμο. Οι επευφημίες στρέφονταν προς το πλοίο, το πλήρωμά του και τον κυβερνήτη του, Παύλο Κουντουριώτη.
Η ημέρα έδωσε σιγά σιγά τη θέση της στη νύχτα και η γιορτή συνεχίστηκε. Ο Στόλος φωταγωγήθηκε. Τα φώτα διέγραφαν τις γραμμές του «Αβέρωφ» από την πλώρη ως την πρύμνη και ανέβαιναν ψηλά στους ιστούς. Φωτισμένες λέμβοι κινούνταν γύρω από τα πολεμικά πλοία και τα πυροτεχνήματα φώτιζαν τον ουρανό του Φαλήρου.
Έτσι τον υποδέχθηκε η Ελλάδα.
Αξίζει σήμερα να σταθούμε για λίγο στους ανθρώπους εκείνης της ημέρας.
Κοιτούσαν ένα καινούργιο πλοίο και μαζί του έβλεπαν μια προσδοκία. Έβλεπαν τη δύναμη που μπορούσε να αποκτήσει η χώρα τους. Έβλεπαν τους ανθρώπους που είχαν εκπαιδευτεί για να το υπηρετήσουν. Έβλεπαν ένα Πολεμικό Ναυτικό που προετοιμαζόταν για όσα μπορούσε να φέρει το αύριο.
Κανείς από εκείνους που στέκονταν στις ακτές δεν μπορούσε να γνωρίζει όσα θα ακολουθούσαν. Ίσως γι’ αυτό η εικόνα εκείνης της ημέρας μιλά ακόμη και σε εμάς.
Η ισχύς ενός πλοίου δεν βρίσκεται μόνο στο μέταλλο, στις μηχανές και στα πυροβόλα του. Αποκτά αξία από τους ανθρώπους που το υπηρετούν. Από τη γνώση τους, την εκπαίδευσή τους, την πειθαρχία τους, τη μεταξύ τους εμπιστοσύνη και τη συνείδηση της αποστολής τους.
Αυτό ίσχυε το 1911. Αυτό ισχύει και σήμερα.
Κάθε νέα και κάθε νέος που ανεβαίνει για πρώτη φορά την κλίμακα ενός πολεμικού πλοίου παραλαμβάνει κάτι που ξεκίνησε πολύ πριν από τον ίδιο. Παραλαμβάνει γνώση, εμπειρία, ευθύνη και μια ναυτική παράδοση που δεν του ανήκει. Η πατρίδα τού την εμπιστεύεται για ένα διάστημα, για να τη συνεχίσει και κάποτε να την παραδώσει στους επόμενους.
Και ίσως αυτό αξίζει να το σκεφτούν και οι νέοι άνθρωποι που σήμερα κοιτούν τη θάλασσα και αναρωτιούνται ποιον δρόμο θα ακολουθήσουν.
Το Πολεμικό Ναυτικό χρειάζεται ανθρώπους που αγαπούν τη θάλασσα, που θέλουν να μαθαίνουν, να συνεργάζονται, να δοκιμάζουν τις δυνατότητές τους και να αναλαμβάνουν ευθύνη. Ανθρώπους που μπορούν να γίνουν μέρος ενός πληρώματος και να γνωρίζουν ότι η δική τους προσπάθεια έχει αξία επειδή συναντά την προσπάθεια του διπλανού τους.
Η θάλασσα διδάσκει γρήγορα ότι κανείς δεν προχωρά μόνος του.
Μέσα σε ένα πολεμικό πλοίο η τεχνολογία συναντά τη γνώση και η γνώση γίνεται πράξη. Η ατομική προσπάθεια αποκτά νόημα μέσα στην κοινή αποστολή. Ο νέος άνθρωπος μαθαίνει να εμπιστεύεται και να είναι άξιος της εμπιστοσύνης των άλλων.
Εκεί βρίσκεται και η δύναμη του πληρώματος.
Γι’ αυτό και ο «Αβέρωφ» έχει ακόμη λόγο ύπαρξης.
Στέκει σήμερα στο Φάληρο και κρατά ζωντανή μια συνέχεια ανθρώπων. Εκείνων που πέρασαν από τα καταστρώματά του, εκείνων που υπηρετούν σήμερα στο Πολεμικό Ναυτικό και εκείνων που κάποτε θα φορέσουν για πρώτη φορά τη στολή και θα ανεβούν την κλίμακα του δικού τους πλοίου.
Κάποτε πάνω στα καταστρώματα του «Αβέρωφ» στάθηκαν νέοι άνθρωποι που δεν γνώριζαν ακόμη τι θα τους ζητούσε η Ιστορία. Έκαναν αυτό για το οποίο είχαν προετοιμαστεί.
Και άφησαν πίσω τους κάτι μεγαλύτερο από τον χρόνο της δικής τους υπηρεσίας.
Σήμερα άλλοι νέοι και νέες κοιτούν προς τη θάλασσα και σκέφτονται το δικό τους αύριο. Ίσως κάποιοι από αυτούς να το βρουν στο Πολεμικό Ναυτικό.
Εκατόν δεκαπέντε χρόνια μετά, ο «Αβέρωφ» παραμένει στα ίδια νερά και εξακολουθεί να φέρει τη γαλανόλευκη.
Την 1η Σεπτεμβρίου 1911 ένας ολόκληρος κόσμος κατέβηκε στο Φάληρο για να τον δει να έρχεται.
Σήμερα αξίζει να ανεβαίνουμε στο κατάστρωμά του και να σκεφτόμαστε τι μπορούμε εμείς να παραδώσουμε σε εκείνους που θα έρθουν μετά από εμάς.
Γιατί η παράδοση είναι όσα παραλάβαμε, όσα υπηρετούμε και όσα θα αφήσουμε στους επόμενους.
Πηγή, Εφημερίδα «ΕΜΠΡΟΣ», 1 και 2 Σεπτεμβρίου 1911.
